Keuzestress? 5 redenen waarom jij moeilijk kunt kiezen

Ik zie het nog voor me. Een zomer in Spanje, op de camping, met onze oude vouwwagen. Die had toen al vijfentwintig jaar dienst achter de rug en begon dat ook te laten zien: hier een scheurtje in het doek, daar een scharnier dat kraakte als we hem opzetten. Dus begonnen we te dromen. Een nieuwe vouwwagen? Een caravan? Een mobilhome? Een grote gezinstent? Of mijn eigen droom, zo'n oude Volkswagenbus. Hoe langer we erover praatten, hoe meer mogelijkheden erbij kwamen, en bij elke mogelijkheid een rij voordelen en een even lange rij nadelen. Voor een deel van de caravans en mobilhomes had ik bovendien een ander rijbewijs nodig, en dat kreeg ik voor de volgende zomer nooit meer in orde.

Uiteindelijk hakten we de knoop door: nog één jaar met de oude vouwwagen. Het voelde alsof er een rugzak vol stenen van mijn schouders ging. Het werd een deugddoende vakantie, ons oud karretje hield het vol, en daarna kwam de caravan er toch. Intussen trekken we er al sinds 2016 mee naar Spanje.

Misschien herken je het. Er ligt een keuze voor je, en je kan niet kiezen. In de winkel staan twintig soorten confituur, voor een nieuwe auto heb je keuze uit tientallen merken met elk een reeks modellen. Bij de grote dingen is het niet anders: een andere job, een opleiding, een verhuis, een grote aankoop. Je piekert, je weegt af, je legt het opzij, en de volgende dag begint het opnieuw.

Wat maakt kiezen zo moeilijk?

1. Je denkt dat alles mogelijk is

We leven in een tijd die ons wijsmaakt dat je alles kan worden wat je wil. De rekken van de boekenwinkel staan vol boeken die dat beloven. Alleen klopt het niet. Je kan groeien en beter worden in wat je doet, en toch heb je niet al het geld van de wereld, en je tijd is ook eindig. Wie denkt dat elke deur openstaat, durft er geen enkele achter zich dicht te trekken.

2. Je wil niemand teleurstellen

Kiezen betekent uitkomen voor wat jij wil. En dan is er de schrik dat je keuze iemand anders ongelukkig maakt, of dat je er daarna niet meer bij hoort. Die reflex hebben veel mensen geleerd, zeker wie altijd klaarstond voor anderen. Wie altijd kiest wat een ander graag heeft, leeft na een tijd het leven van iemand anders. Herken je jezelf daarin, lees dan ook People-pleaser? Dit zijn jouw 5 grootste problemen.

3. Niet kiezen is makkelijker

Uitstellen vraagt niets van je. Je hoeft niets te zeggen, niets te regelen, niemand te bellen. Alleen is niet kiezen ook een keuze, en meestal een keuze voor wat anderen of de omstandigheden voor jou beslissen. De trein vertrekt, ook als jij op het perron blijft twijfelen of je wel instapt.

Wie niet kiest, kiest ook.Meestal voor wat een ander wil.

4. Het moet de perfecte keuze zijn

Als je dan toch kiest, moet het de juiste keuze zijn. Je wil er achteraf geen spijt van hebben. En net omdat je de beste keuze wil maken, maak je er geen. Wie de lat altijd zo hoog legt, vindt misschien iets in Is het nooit goed genoeg?

5. Je weet niet meer wat je zelf wil

Wie lang met anderen bezig is, raakt het contact met zichzelf kwijt. Je was zo druk met de verwachtingen van je werk, je gezin en je vrienden, dat je jezelf nooit de vraag stelde wat jij eigenlijk wou. Dan wordt kiezen bijna onmogelijk, want het belangrijkste stuk informatie ontbreekt.

Wat helpt om de knoop door te hakken.

Hoe langer je in je hoofd blijft wegen, hoe zwaarder de keuze wordt. Drie dingen die helpen.

Zet een stap, ook een kleine. Luister naar wat je buik zegt, hak de knoop door, doe er iets mee, en maak er dan het beste van. Dat klinkt eenvoudiger dan het is, dat weet ik. Alleen merk je pas na een keuze of ze klopt, en zelden ervoor.

Haal de zwaarte eraf. Een keuze voelt vaak als een keuze voor altijd. Maak er een experiment van, met een einddatum. Twijfel je over je job, kies dan om er drie maanden voluit voor te gaan en daarna opnieuw te kijken. Wil je als zelfstandige starten en weet je niet of het iets voor je is, vraag dan een half jaar onbetaald verlof en probeer het. Drie maanden kan je dragen. Voor altijd voelt als een berg.

Weet waar je naartoe wil. Wie weet wat hij belangrijk vindt, hoeft niet elke keuze van nul af te wegen. Hoe je dat voor jezelf opschrijft, lees je in Moeite met kiezen? Een levenskompas helpt!