Wat is belangrijker: de reis of de bestemming?

Een tijdje terug mocht ik voor de Mindfulnessvereniging een gesprek modereren tussen Edel Maex en Erik van den Brink. Allebei psychiater, intussen met pensioen, en allebei mensen die mindfulness in Vlaanderen en Nederland op de kaart zetten. Het was een warm en inspirerend gesprek, zoals een avond aan tafel met twee wijze ooms die elkaar al lang kennen.

Op een bepaald moment vroeg ik hen hoe zij naar "de bestemming" kijken. Hoe kom je te weten wat jouw bestemming in het leven is? Hun antwoord lag helemaal in de lijn van hoe ik het zelf ervaar.

Een zwaard boven je hoofd.

Bestemming is volgens hen een woord dat te veel doet vermoeden dat je ergens moet aankomen, alsof je voor iets bestemd bent. Leef je met dat idee, dan kan het op den duur boven je hoofd hangen als het zwaard van Damocles. Je gaat de kwaliteit van je leven afmeten aan het bereiken van die ene bestemming. En haal je ze niet, dan lijkt je hele leven zinloos.

Veel belangrijker, zeiden ze, is onderzoeken welke waarden je in het leven nastreeft. Waarden zijn richtingaanwijzers. Ze wijzen een kant aan, en onderweg kan je bijsturen, zoals de bordjes van een fietsroute die je van knooppunt naar knooppunt brengen zonder dat je de hele kaart moet kennen.

Ter plaatse trappelen.

Ik heb daar zelf jaren mee geworsteld. Ik wist niet waar ik naartoe wou, en als ik het even wist, veranderde het weer. Mijn doelen waren vaag, en het voelde alsof ik ter plaatse bleef trappelen, zoals op een hometrainer: zweten, en na een uur nog altijd in dezelfde kamer staan.

Intussen heb ik geleerd dat de bestemming vanzelf duidelijker wordt als je je aandacht naar je waarden verlegt. Dat kost tijd, dat wel. Alleen hoef je niet te wachten tot je aankomt om al te leven zoals je wil.

Wie zijn bestemming zoekt, heeft meer aan zijn waarden dan aan een eindpunt.

Van hoofd naar hart.

Nadenken over je bestemming is te vaak een zaak van het hoofd. Je probeert te begrijpen wat je eigenlijk alleen kan voelen. Antoine de Saint-Exupéry zei het zo:

Het essentiële is onzichtbaar voor de ogen. Enkel met het hart kan men goed zien.

Ken je je bestemming nog niet, begin dan bij je waarden. Stap uit je hoofd, en verleg je aandacht naar wat je voelt.

• Waar klopt jouw hart voor?
• Wat geeft je kriebels in je buik?
• Welke waarden wil je in je leven terugzien?
• Wie wil jij zijn als mens?

Het gezelschap.

Ik zag ooit een prentje dat me bijbleef. Iemand vraagt aan een ander: "Wat is het belangrijkst in het leven, de reis of de bestemming?" De ander antwoordt: "Het gezelschap."

Goed gezegd. Wat is een reis, of een bestemming, zonder goed gezelschap? Met wie je onderweg bent, kleurt elke kilometer, ook de saaie stukken langs de autosnelweg.